پیامبر گرامى اسلام صلى الله علیه و آله مى‏فرماید:

حاسِبُوا أنْفُسَكُمْ قَبْلَ أنْ تُحاسَبُوا، وَ زِنُوها قَبْلَ أنْ تُوزَنُوا، وَ تَجَهَّزوا لِلْعَرْضِ الأْكْبَرِ. «1»

خودتان به حساب خود برسید قبل از این كه در دادگاههاى قیامت به حسابتان برسند. و خویش را وزن كنید تا معلوم شود چه اندازه بار معنوى دارید، قبل از این كه شما را با میزان‏هاى قیامت وزن نمایند. و براى برخورد به عرض اكبر و قیامت كبرى خود را آماه كنید.

حضرت امام كاظم علیه السلام فرمود:

لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُحاسَبْ نَفْسَهُ فى كُلِّ یَوْمٍ، فَإنْ عَمِلَ حَسَناً ازْدادَ اللَّهَ شُكْراً، وَ انْ عَمِلَ سَیِّئاً اسْتَغْفَرَاللَّهَ وَ

 تابَ إلَیْهِ. «2»

از ما نیست آن كه در هر روز به محاسبه خود برنخیزد؛ اگر نیكى انجام داده به شكر حق بیفزاید و اگر بدى انجام داده استغفار كند و از عمل زشتش بازگردد.

امام حسن مجتبى علیه السلام از رسول خدا صلى الله علیه و آله روایت مى‏فرماید:

لایَكُونُ الْعَبْدُ مُؤمِناً حَتّى یُحاسِبَ نَفْسَهُ أشَدَّ مِنْ مُحاسَبَةِ الشَّریكِ‏ شَریكَهُ، وَ السَّیِّدِ عَبْدَهُ. «3»

بنده، مؤمن نیست مگر آن كه از خودش حساب بكشد سخت‏تر از شریك از شریكش و مولا از عبدش.

امام صادق علیه السلام از پدر بزرگوارش حضرت باقر علیه السلام نقل مى‏كند:

ما مِنْ یَومٍ یَأْتى عَلَى ابْنِ آدَمَ إلّا قالَ ذلِكَ الْیَوْمُ: یَابْنَ آدَمَ، أنَا یَوْمٌ جَدیدٌ وَ أنَا عَلَیْكَ شَهیدٌ، فَافْعَلْ بى خَیْراً،

 وَاعْمَلْ فِىَّ خَیْراً أسْهُلْ لَكَ فى یَوْمِ الْقیامَةِ، فَانَّكَ لَنْ تَرانى بَعْدَها ابَداً. «4»

هیچ روزى بر فرزند آدم نمى‏رسد مگر آن كه آن روز به انسان مى‏گوید: اى آدمیزاده، من روز جدیدى هستم و از جانب خدا بر تمام برنامه‏هاى تو شاهدم، با من به نیكى برخورد كن و ساعات مرا به عمل خیر بگذران، تا در محاسبات قیامت بر تو آسان باشم. به حقیقت بدان كه پس از این مرا نخواهى دید.

حضرت علىّ بن الحسین علیهما السلام فرمود:

إنَّ الْمَلَكَ الْمُوَكَّلَ بِالْعَبْدِ یَكْتُبُ فى صَحیفَةِ اعْمالِهِ، فَاعْمَلُوا بِأوَّلِها وَ آخِرِها خَیْراً یُغْفَرْلَكُمْ ما بَیْنَ ذلِكَ. «5»

فرشته مأمور به انسان، اعمال را در پرونده مى‏نویسد، اول و آخر صفحه عمل را به خیر و نیكى بنویسید، ما بین آندو بر شما بخشیده شود.

امام صادق علیه السلام از رسول خدا صلى الله علیه و آله روایت مى‏كند:

طُوبى لِمَنْ وُجِدَ فى صَحیفَةِ عَمَلِهِ یَوْمَ الْقِیامَةِ تَحْتَ كُلِّ ذَنْبٍ أسْتَغْفِرُاللَّهَ. «6»

خوشا به حال كسى كه در پرونده عملش در قیامت كنار هر گناهى توبه یافت شود.

---------------------------------------------------------------

(1)- بحار الأنوار: 67/ 73، باب 45، حدیث 26؛ محاسبة النفس: 13.

(2)- محاسبة النفس: 13؛ مستدرك الوسائل: 12/ 153، باب 95، حدیث 13759.

(3)- وسائل الشیعه: 16/ 99، باب 96، حدیث 21083؛ محاسبة النفس: 13.

(4)- محاسبة النفس: 14؛ مستدرك الوسائل: 5/ 204، باب 25، حدیث 5698، با كمى اختلاف.

(5)- محاسبة النفس: 14؛ بحار الأنوار: 5/ 328، باب 17، حدیث 25.

(6)- بحار الأنوار: 90/ 280، باب 15، حدیث 15؛ محاسبة النفس: 15.